سیاست بازداشت و وثیقه به‌عنوان منبع درآمد غیرمستقیم

 

سلمان قربانی

در حقوق کیفری ایران، زمانی که متهمی تحت تعقیب قرار می‌گیرد، ممکن است تا زمان محاکمه یا طی مراحل دادرسی، بازداشت موقت شود یا با قرار تأمین از بازداشت آزاد شود. یکی از انواع تأمین، قرار وثیقه است؛ به این معنا که متهم یا نماینده‌اش تعهد مالی یا تضمین بدهند تا آزاد شود تحت شرایطی که در ادامه حاضر شود و اجرای حکم یا تامین التزام انجام شود. قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ پیش‌بینی کرده است که بازداشت موقت باید استثنا باشد و آزادی متهم تا زمانی که دلیلی متقن برای بازداشت وجود نداشته باشد، اصل است. همچنین، قرار تأمین از جمله وثیقه در کنار کفالت و بازداشت موقت قرار دارد.

خشونت، خیانت و توهم قدرت: بهای سنگینی که مردم پرداختند.

ژاله وفا

سرزمین ایران بر شانه‌های زنان و مردانی استوار مانده که از مشروطه و نهضت ملی کردن صنعت نفت، تا انقلاب شکوهمند مردمی ۵۷ و جنبش انقلابی «زن، زندگی، آزادی» و تا امروز، از میان خون و آتش گذشته‌اند تا آزادی و استقلال وطن را زنده نگه دارند. آنان برای زیستن با کرامت، برای آینده‌ای روشن و برای عدالت ایستاده‌اند و فروننشسته‌اند. ایران به پایداری فرزندانش شناخته می‌شود؛ پایداری‌ای که این سرزمین را در چشم جهانیان سربلند کرده است. اما این روزها، در سوگ جوانانی که چون گل پرپر شدند، دل‌ها سنگین است و اندوه مهمان خانه‌های این ملت شده است.

با همدردی عمیق، درد و رنج و اندوه این ملت را از ژرفای جان احساس می‌کنم و خود را در غم آنان شریک می‌دانم.اما نمی‌توان چشم بر چرایی آنچه رخ داد و بر دهشت ابعادی که به خود گرفت بست و آن را تحلیل نکرد و از آن تجربه نیاموخت؛ همان‌گونه که نمی‌توان خطر حمله‌ای را که امروز نیز چون سایه‌ای سنگین بر سر مردم حس می‌شود و عواقبی که می‌تواند در پی داشته باشد نادیده گرفت.

اعتراضات مسالمت‌آمیز مردم در دی‌ماه امسال که ابتدا با مطالبات اقتصادی آغاز شد، پس از گسترش به دانشگاه‌ها و سیاسی شدن شعارها، همچنان بدون خشونت ادامه یافت.

اما زمانی که رضا پهلوی و حامیانش با مراجعه به قدرت‌های خارجی و تمنای دخالت در امور ایران، و امید بستن به وعده‌های ترامپ ـ که او را «رهبر آزاد جهان» نیز خواندند ـ در پی دستیابی به قدرت برآمدند، و دولت اسرائیل رسماً اذعان داشت که در میان معترضان نیروی مسلح ارسال کرده است، دستاویزی به دست نظام حاکم دادند تا با توسل به خشونت، کل ایران را بدل به دریایی از خون کند.

قدرت‌هایی که ایران را میدان بازی می‌خواهند، نه خانه‌ی یک ملت

تامیر موراگ، خبرنگار شبکه ۱۴ تلویزیون رژیم نسل‌کش اسرائیل ـ رسانه‌ای نزدیک به بنیامین نتانیاهو ـ در توییتی صراحتاً اعلام کرد که «طرف‌های خارجی با سلاح‌های گرم جنگی، تظاهرکنندگان در ایران را مسلح کرده‌اند»؛ ادعایی که به گفته‌ی خود او، کشته شدن صدها تن از نیروهای نظامی در ایران را توضیح می‌دهد.

نیکلاس مادورو، ایران و ماجرای بازداشت جنجالی

ونزوئلا در آستانه چه تغییری است؟

ونزوئلا بار دیگر به تیتر اول رسانه‌های جهان بازگشته است؛ این بار به‌دلیل انتشار خبرهایی درباره بازداشت نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور این کشور. شخصیتی که سال‌هاست به‌عنوان یکی از متحدان اصلی جمهوری اسلامی ایران در آمریکای لاتین شناخته می‌شود.
اما مادورو کیست، رابطه‌اش با ایران چه بوده، ماجرای بازداشت او چیست و مهم‌تر از همه مردم ونزوئلا چه واکنشی نشان داده‌اند؟

نیکلاس مادورو کیست؟

نیکلاس مادورو از سال ۲۰۱۳ و پس از مرگ هوگو چاوز، قدرت را در ونزوئلا به دست گرفت. او خود را ادامه‌دهنده «انقلاب بولیواری» چاوز می‌داند؛ انقلابی که با شعارهای ضدآمریکایی، عدالت اجتماعی و سوسیالیسم شناخته می‌شود.

با این حال، دوران حکومت مادورو با:
• فروپاشی اقتصادی
• تورم افسارگسیخته
• کمبود غذا و دارو
• مهاجرت میلیون‌ها شهروند ونزوئلایی

همراه بوده است. مخالفان، او را دیکتاتور می‌دانند و آمریکا سال‌هاست مادورو را به فساد و حتی قاچاق مواد مخدر متهم کرده است.

رابطه مادورو با جمهوری اسلامی ایران

روابط ایران و ونزوئلا به قبل از مادورو و به دوران هوگو چاوز بازمی‌گردد، اما در دوره مادورو عمیق‌تر و راهبردی‌تر شد.

چرا ایران و ونزوئلا به هم نزدیک شدند؟
• هر دو کشور تحت تحریم‌های شدید آمریکا قرار داشتند
• هر دو، سیاست خارجی ضدآمریکایی دارند
• همکاری در حوزه‌های:
• نفت و انرژی
• ساخت پالایشگاه
• تبادل کالا و خدمات فنی

در سال‌های اخیر، پروازهای مستقیم، قراردادهای اقتصادی و حتی گزارش‌هایی درباره همکاری‌های امنیتی نیز مطرح شده است. برای ایران، ونزوئلا یک متحد سیاسی مهم در «حیاط خلوت آمریکا» محسوب می‌شود.

ماجرای بازداشت مادورو؛ چه می‌دانیم؟

در روزهای اخیر، رسانه‌های بین‌المللی از بازداشت یا خارج شدن مادورو از ونزوئلا خبر داده‌اند.
آمریکا مدعی است که مادورو در چارچوب پرونده‌های قضایی مرتبط با «نارکوتروریسم» تحت کنترل قرار گرفته و به خاک این کشور منتقل شده است.

اما نکته مهم اینجاست:
🔴 روایت‌ها متناقض‌اند
• برخی منابع می‌گویند این یک عملیات مستقیم آمریکا بوده
• برخی دیگر می‌گویند مادورو با توافق یا فشار سیاسی کشور را ترک کرده
• دولت ونزوئلا این روایت‌ها را رد کرده و آن را «جنگ رسانه‌ای» می‌نامد

در حال حاضر، آنچه قطعی است، ورود ونزوئلا به یک وضعیت مبهم و بحرانی است.

واکنش مردم ونزوئلا؛ جامعه‌ای دوپاره

واکنش مردم ونزوئلا به این خبر، یکدست نیست و کشور به‌وضوح دچار دو قطبی عمیق شده است.

🔴 حامیان مادورو

طرفداران مادورو—که اغلب از اقشار کم‌درآمد، کارکنان دولتی و هواداران چاوز هستند—این اتفاق را:
• «کودتای آمریکایی»
• «نقض حاکمیت ملی»
می‌دانند.

در برخی مناطق:
• تجمعات حمایتی برگزار شده
• شعارهای ضدآمریکایی سر داده شده
• مادورو به‌عنوان «نماد مقاومت» معرفی می‌شود

🟢 مخالفان مادورو

در مقابل، بسیاری از مردم—به‌ویژه جوانان و طبقه متوسط—با امید محتاطانه به ماجرا نگاه می‌کنند.

در شبکه‌های اجتماعی:
• ویدیوهایی از شادی مردم منتشر شده
• برخی این لحظه را «پایان یک دوره تاریک» توصیف می‌کنند

برای این گروه، مادورو مسئول مستقیم:
• سقوط ارزش پول
• فقر گسترده
• مهاجرت اجباری خانواده‌ها
است.

⚠️ اکثریت خاموش

با این حال، بخش بزرگی از جامعه:
• سکوت کرده
• محتاطانه رفتار می‌کند
• منتظر روشن شدن موازنه قدرت است

تجربه سرکوب اعتراضات در سال‌های گذشته باعث شده بسیاری از مردم از واکنش علنی بترسند.

پیامدهای احتمالی این اتفاق

برای ونزوئلا
• احتمال خلأ قدرت
• تشدید درگیری سیاسی
• یا آغاز یک دوره گذار سیاسی

برای ایران
• تضعیف یکی از مهم‌ترین متحدانش در آمریکای لاتین
• کاهش نفوذ سیاسی و اقتصادی در منطقه

برای جهان
• تشدید تنش میان آمریکا، روسیه، چین و ایران
• طرح دوباره بحث قانونی بودن مداخله خارجی در سازمان ملل

ماجرای مادورو، فقط داستان یک رئیس‌جمهور نیست؛
بلکه نمادی از برخورد قدرت‌های جهانی، بحران مشروعیت سیاسی و رنج یک ملت است.

مردم ونزوئلا امروز بین:
• امید به تغییر
• ترس از هرج‌ومرج
• و خاطره سال‌ها بحران

در حال نفس کشیدن‌اند.

آینده این کشور، بیش از هر چیز، به این بستگی دارد که قدرت واقعاً به دست چه کسی و با چه مشروعیتی منتقل شود.

سال نو، در سرزمینی که زمان جور دیگری می‌گذرد

 

سال نو در بسیاری از نقاط دنیا یعنی جشن، برنامه، لیست هدف‌ها، و تقویمی که تازه ورق خورده.
اما در ایران، زمان مدتی‌ست جور دیگری می‌گذرد؛
نه خطی، نه قابل پیش‌بینی، نه حتی قابل توضیح با عدد و تاریخ.

دموکراسی به‌مثابه یک پروژه اخلاقی: از قواعد سیاسی تا کنش انسانی

 

  

وقتی از جامعه دموکراتیک سخن می‌گوییم، نمی‌توان آن را تنها به مجموعه‌ای از قواعد سیاسی یا ساختارهای حکمرانی محدود کرد. فهم واقعی دموکراسی تنها در پرتو تجربه تاریخی بشر و تکامل اخلاقی و اجتماعی او ممکن می‌شود؛ در چشم‌اندازی که دموکراسی با عقلانیت، آزادی واقعی، اخلاق، انسانیت و حتی دین حقیقی پیوند می‌یابد و معنا

بهرام بیضایی؛ مردی که نخواست ساده باشد

بهرام بیضایی را نمی‌شود در چند خط معرفی کرد.
او از آن چهره‌هایی است که هرچه بیشتر درباره‌اش بخوانی، کمتر می‌توانی خلاصه‌اش کنی. نمایشنامه‌نویس، فیلم‌ساز، پژوهشگر، معلم، و مهم‌تر از همه، پرسشگری خستگی‌ناپذیر.
بیضایی نه دنبال محبوبیت بود، نه دنبال حذف‌شدن؛ اما سرانجام، هر دو را تجربه کرد.

کار بیگانه شده و خودکشی کارگران

 

در سال‌های اخیر با شدت گرفتن بحران معیشتی در ایران میزان خودکشی کارگران و خانواده‌هایی که با فقر دست و پنجه نرم می کنند افزایش یافته است.

از نان تا عدالت

 ناامنی غذایی در ایران دیگر صرفاً مسئله‌ای معیشتی نیست، بلکه نشانه‌ای از گسست‌های عمیق‌تر در ساختار اقتصادی، زیست‌محیطی و نهادی کشور است.

زخم پنهان؛وقتی حجاب اجباری غبار غم بر آینه کار می‌نشاند

 

 

در عمق هر جامعه‌ای، زنان؛ نیمی‌از پیکره‌اند. قلب تپنده‌ای که، اگر آزادانه نزند، رگ‌های زندگی خشک می‌شوند. در ایران، وقتی زن قدم به محیط کار می‌گذارد، با چالشی فراتر از مهارت و توانایی روبه‌روست.

27 آذر (18 دسامبر)؛ روز جهانی مهاجران

 

روز جهانی مهاجران یک رویداد سالانه است که در ۱۸ دسامبر، برگزار

از رأی تا گلوله؛ کالبدشکافی عاشورای ۸۸

روایتی کامل و بی‌پرده از روزی که اعتراض، با گلوله پاسخ داده شد

دموکراسی به‌مثابه یک پروژه اخلاقی: از قواعد سیاسی تا کنش انسانی

 

  

وقتی از جامعه دموکراتیک سخن می‌گوییم، نمی‌توان آن را تنها به مجموعه‌ای از قواعد سیاسی یا ساختارهای حکمرانی محدود کرد. فهم واقعی دموکراسی تنها در پرتو تجربه تاریخی بشر و تکامل اخلاقی و اجتماعی او ممکن می‌شود؛ در چشم‌اندازی که دموکراسی با عقلانیت، آزادی واقعی، اخلاق، انسانیت و حتی دین حقیقی پیوند می‌یابد و معنا

عملیات کربلای ۴؛

روایتی از شجاعت، خطا، سکوت و سؤال‌های بی‌پاسخ

عملیات کربلای ۴ یکی از تلخ‌ترین و در عین حال پیچیده‌ترین فصل‌های جنگ ایران و عراق است؛ عملیاتی که در مدت کوتاهی متوقف شد، اما اثراتش هنوز در حافظه‌ی جمعی و بحث‌های تاریخی باقی مانده است.

کربلای ۴ فقط یک شکست نظامی نبود، بلکه نقطه‌ی تلاقی فداکاری رزمندگان، خطاهای اطلاعاتی، فشار سیاسی و روایت‌های متناقض پس از جنگ بود.

فقر زنان در کانون درهم‌تنیدگی شکاف‌های جنسیتی و طبقاتی

 

آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، در سخنرانی سال ۲۰۲۰ خود در «اجلاس سالانه‌ی نلسون ماندلا» با عنوان «مقابله با اپیدمی نابرابری: یک قرارداد اجتماعی جدید برای عصر جدید»، انتقاد تندی از سیاستمداران و نظریه‌پردازان نئولیبرال مطرح کرد؛ کسانی که در اوج دوران کووید با شعار «همه‌ی ما در یک قایق هستیم )ترجمه‌ی تحت‌اللفضی)» – مدعی بودند ما همه در وضعیت مشابهی هستیم و همه‌گیری کووید را بحرانی مشترک توصیف می‌کردند.

معلولیت به‌عنوان یک مسئله حقوق بشری

 

 به مناسبت ۱۲ آذر (سوم دسامبر) روز جهانی افراد دارای معلولیت

معلولیت به محدودیت‌های جسمی، ذهنی، حسی یا روانی گفته می‌شود که توانایی فرد در انجام فعالیت‌های روزمره یا مشارکت اجتماعی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

زندگی حرکت بسوی آنجاست

 

 

ما انسان‌ها برای رسیدن به آنجا نقشه می‌کشیم. آنجا قبل از هر چیز، زندگی‌ی بهتر است. شاید “بهتر”؛ برای هر کس معنای خاصی داشته باشد؛ ولی در طولِ تاریخِ نقشه‌کشی‌هایِ انسان، هیچ‌یک برای خراب‌تر کردن زندگی شخصی نبوده است.

دوران گذار؟ ضرورت بازاندیشی در مفهوم و ابزارهای عبور از جمهوری اسلامی

 

 با گذشت نزدیک به نیم‌قرن از استقرار جمهوری اسلامی و با آنکه جنبش‌های سیاسی، مدنی و فکریِ بسیاری در این دوران شکل گرفته‌اند، هنوز نمی‌توان گفت ایران وارد «دوران گذار» شده است. گویی میان آرزو برای گذار و توهمِ تحقق گذار معلق مانده‌ایم.

زنان ؛ پیشتازان آزادی و معماران ایران فردا

تاریخ مبارزهٔ زنان ایران، تاریخ یک نبرد کوتاه‌ مدت یا مقطعی نیست؛ رودی است که از قرن‌ها پیش، آرام و پیوسته و گاه خروشان و ویرانگر، راه خود را از دل سنگلاخ استبداد باز کرده است.

"برنامه تسلیحات اتمی ایران با کمک پنهانی روسیه پیش می‌رود"

پایگاه خبری "وای‌نت" گزارش داد که جمهوری اسلامی با کمک مستقیم روسیه به طور پنهانی در حال پیش‌برد برنامه تسلیحات اتمی خود است. هدف این همکاری‌ها "تکمیل مرحله نهایی" برنامه

بی‌آرتی‌خوابی در تهران؛ بازنمایی یک فقر آشکار و انکارشده

 

پدیده «بی‌آرتی‌خوابی» دیگر یک خبر گذرا نیست؛ آینه‌ای است از شکاف‌های عمیق اجتماعی و فقر ساختاری که در پایتخت ایران به شکلی عریان دیده می‌شود. خوابیدنِ شبانه در اتوبوس‌هایی که باید برای حرکت، نه برای زیست، طراحی می‌شدند؛ نتیجهٔ سال‌ها بی‌توجهی به شأن انسانی، کرامت شهروندان، و ناکارآمدی سیاست‌های حمایتی است. آنچه امروز رخ می‌دهد تنها یک معضل اجتماعی نیست؛ یک زنگ خطر جدی حقوق بشری است.