کانون حقوق بشر ایران، پنجشنبه ۲۴ اردیبهشتماه ۱۴۰۵ – در حالی که طی هفتههای گذشته اخبار ایران و تحولات منطقهای در صدر رسانههای جهان قرار داشت، خبر اعدام زندانیان سیاسی بخصوص شش زندانی سیاسی در ایران به یکی از مهمترین موضوعات خبری در رسانههای بینالمللی، منطقهای و فارسیزبان تبدیل شد. اکنون بیش از ۴۰ روز از اعدام شش زندانی سیاسی میگذرد؛ زندانیانی که به گفته نهادهای حقوق بشری و فعالان سیاسی، به دلیل ایستادگی بر مواضع خود و در روندی امنیتی اعدام شدند.
چرا اعدام شش زندانی سیاسی بازتاب جهانی پیدا کرد؟
اعدام شش زندانی سیاسی در شرایطی انجام شد که فضای خبری منطقه عمدتاً تحت تأثیر جنگ و تنشهای نظامی قرار داشت. با این حال، این اعدامها نهتنها در رسانههای داخلی حکومت، بلکه در رسانههای معتبر جهانی و منطقهای نیز بازتاب گسترده یافت.
خبرگزاریهایی چون رویترز، آسوشیتدپرس و خبرگزاری فرانسه، در کنار رسانههایی مانند فاکسنیوز، واشنگتنپست، بیبیسی، انبیسی، یورونیوز، دویچهوله و هیل آمریکا، خبر این اعدامها را پوشش دادند.
در سطح منطقه نیز رسانههایی چون الشرقالاوسط، العربیه، البیسی لبنان، شبکه TRT ترکیه و رسانههای کردی از جمله فرات و ANF News به این موضوع پرداختند. همزمان، تقریباً تمامی رسانههای فارسیزبان خارج از کشور نیز این خبر را بهطور گسترده منعکس کردند.
فعالان حقوق بشر میگویند آنچه در مرکز این بازتاب جهانی قرار داشت، نه فقط خود اعدامها، بلکه پیام سیاسی و اجتماعی آن بود؛ اینکه این زندانیان به دلیل پافشاری بر مواضع خود اعدام شدهاند.
شش زندانی سیاسی اعدامشده چه کسانی بودند؟
بر اساس گزارشهای منتشرشده، شش تن از زندانیان سیاسی اعدامشده شامل وحید بنیعامریان، محمد تقوی، بابک علیپور، پویا قبادی، ابوالحسن منتظر و اکبر دانشور از اعضای سازمان مجاهدین بودند. گزارشها نشان میدهد که از آخرین بازداشت این افراد بیش از ۲۴ ماه گذشته بود و آنان طی این مدت در بازداشت و زندان بهسر میبردند.
نهادهای حقوق بشری پیشتر بارها نسبت به وضعیت این زندانیان هشدار داده و اعلام کرده بودند که پروندههای آنان در فضایی امنیتی و غیرشفاف مورد رسیدگی قرار گرفته است. فعالان سیاسی میگویند اعدام این زندانیان، صرفاً حذف چند مخالف سیاسی نبود، بلکه پیامی آشکار به جامعه معترض و جوانان ناراضی محسوب میشد.
انعکاس رسانههای جهانی از اعدام این شش زندانی سیاسی چه بود؟
انتشار ویدئوی سرودخوانی شش زندانی سیاسی و مجاهد خلق: وحید بنیعامریان، بابک علیپور، ابوالحسن منتظر، پویا قبادی، اکبر دانشورکار و محمد تقوی در آستانه اعدام در زندان قزلحصار، یکی از این لحظات تاریخساز است. این حماسه نه تنها در دا خل مرزها، بلکه در رسانههای معتبر بینالمللی بازتابی گسترده یافت و بار دیگر چهره عریان سرکوب و در عینحال، شکستناپذیری مقاومت سازمانیافته را به جهان نشان داد.
به چالش کشیدن هیبت مرگ
شبکه BFMTV فرانسه : شش مخالف ایرانی تا لحظه مرگ رژیم را به چالش کشیدند.
تلویزیون فرانس انفو:
مردانی که به اعدام محکوم شدهاند در روزهای پایان زندگی سرود میخوانند. این تصویر مقاومت و سربلندی آنها و بسیار قدرتمند است
نیویورک پست:
۶ تسلیمناپذیر ایرانی پیش از اعدام، سرود خواندند: «تخت ستمگر فرو خواهد ریخت.
ساندیتایمز:
در سندی از گروه بنیعامریان که اوایل این ماه اعدام شد، آمده است ما در طول تاریخ ایران صدها هزار بار اعدام شدهایم بنابراین اگر سرنوشت چنین رقم بزند که بار دیگر صدها هزار بار ما را اعدام کنید، به امید پیروزی یک جمهوری دموکراتیک و آزادی و شکوفایی این میهن اسیر.
گاردین نیز در گزارشی، به روند فزاینده اعدامهای سیاسی در ایران تحت حاکمیت دیکتاتوری حاکم پرداخت. این گزارش با استناد به شهادتهای بابک علیپور، زندانی سیاسی که اخیراً به همراه همسلولیاش پویا قبادی به دار آویخته شد، پرده از جنایات این حکومت در زندانهای گوهردشت و قزلحصار برمیدارد.
خون این قهرمانان، بار دیگر بر این حقیقت صحه گذاشت که در نبرد میان «طناب دار» و «ترانه آزادی»، این دومی است که در گوش تاریخ طنینانداز میماند.
چرا حکومت در اوج جنگ دست به این اعدامها زد؟
تحلیلگران سیاسی معتقدند اجرای این اعدامها در بحبوحه جنگ و بحران منطقهای، اقدامی حسابشده از سوی حاکمیت برای کنترل فضای داخلی بوده است. به گفته ناظران، سران حکومت بهخوبی میدانند که جنگ خارجی دیر یا زود متوقف خواهد شد، اما بحران اصلی آنان در داخل کشور و در برابر جامعه معترض ادامه دارد.
فعالان سیاسی میگویند حاکمیت نگران شکلگیری دور تازهای از اعتراضات سراسری پس از پایان فضای جنگی است؛ اعتراضاتی که میتواند در شرایط ضعف اقتصادی، بحران مشروعیت و شکافهای درونی حکومت، ابعاد گستردهتری پیدا کند.
در همین چارچوب، اعدام زندانیان سیاسی بهعنوان ابزاری برای ایجاد رعب و جلوگیری از پیوند نیروهای معترض و شورشی جامعه ارزیابی میشود.
برخی تحلیلگران معتقدند حکومت تلاش دارد با تشدید سرکوب و اجرای احکام اعدام، مانع گسترش اعتراضات و سازمانیافتگی نیروهای مخالف شود؛ بهویژه در شرایطی که بحران اقتصادی و اجتماعی بهسرعت در حال گسترش است.
