کانون حقوق بشر ایران، پنجشنبه ۷ خردادماه ۱۴۰۵ – نیما عربان، نوجوان ۱۷ ساله اهل نائین و از بازداشتشدگان اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴، همچنان در بلاتکلیفی کامل در کانون اصلاح و تربیت نگهداری میشود. منابع نزدیک به خانواده او میگویند نیما عربان از دوستان عباس اکبری فیضآبادی بوده و در همان پروندهای قرار دارد که در نهایت به صدور و اجرای حکم اعدام برای عباس اکبری انجامید. نبود اطلاعات روشن درباره وضعیت قضایی نیما عربان، نگرانیها درباره آینده پرونده او را افزایش داده است.
نیما عربان چرا بازداشت شد؟
نیما عربان در جریان اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴ در شهرستان نائین بازداشت شد. او که اکنون ۱۷ سال سن دارد، از جمله نوجوانانی است که پس از اعتراضات بازداشت و وارد روند پروندههای امنیتی شد.
منابع مطلع میگویند نیما عربان از دوستان نزدیک عباس اکبری فیضآبادی بوده و نام او در همان پروندهای مطرح شده که در نهایت به صدور حکم اعدام برای عباس اکبری منجر شد. عباس اکبری هفته گذشته اعدام شد؛ موضوعی که باعث افزایش نگرانی خانواده و نزدیکان نیما عربان شده است.
چرا وضعیت نیما عربان نگرانکننده توصیف میشود؟
به گفته منابع نزدیک به خانواده، نیما عربان تنها سه ماه تا رسیدن به ۱۸ سالگی فاصله دارد. یک منبع مطلع درباره وضعیت او گفته است:
«نگران جان نیما هستم. او هنوز به سن قانونی نرسیده و سه ماه دیگر ۱۸ ساله میشود.»
فعالان حقوق بشر میگویند بلاتکلیفی طولانیمدت نوجوانان بازداشتشده در پروندههای امنیتی، فشار روانی شدیدی بر آنان وارد میکند. به گفته این فعالان، نبود اطلاعرسانی شفاف درباره روند پرونده و وضعیت حقوقی بازداشتشدگان نوجوان، نگرانی خانوادهها را دوچندان کرده است.
منابع نزدیک به پرونده میگویند نیما عربان اکنون در کانون اصلاح و تربیت نگهداری میشود، اما خانواده و نزدیکان او نگراناند که با رسیدن به ۱۸ سالگی، وضعیت قضایی و شرایط نگهداری او تغییر کند.
روایتهایی از فشار و شکنجه در پرونده عباس اکبری
نگرانیها درباره وضعیت نیما عربان، پس از اعدام عباس اکبری افزایش یافته است. یک منبع مطلع با اشاره به وضعیت عباس اکبری در دوران بازداشت گفته است:
«عباس در آخرین تماسهایش با خانواده گفته بود دعا کنید اعدامم کنند، چون روزی دوبار به برق وصلام میکنند.»
این منبع همچنین گفته است عباس اکبری تنها «چند شلیک به در و دیوار» انجام داده بود، اما در نهایت اعدام شد و پس از بازداشت نیز ویدئوی اعترافات اجباری او منتشر شد. فعالان حقوق بشر میگویند انتشار اعترافات تلویزیونی در پروندههای امنیتی، در بسیاری موارد پس از اعمال فشار، تهدید و شکنجه صورت میگیرد.
به گفته آنان، استفاده از اعترافات اجباری در روندهای قضایی، یکی از ابزارهای نهادهای امنیتی برای مشروعیتبخشی به احکام سنگین است.
چرا بلاتکلیفی نیما عربان اهمیت دارد؟
تاکنون اطلاعات دقیقی درباره اتهامهای رسمی منتسب به نیما عربان و روند رسیدگی به پرونده او منتشر نشده است. منابع حقوق بشری میگویند نبود شفافیت در پروندههای امنیتی، بهویژه درباره نوجوانان بازداشتشده، یکی از نگرانیهای اصلی خانوادهها و فعالان حقوق کودک است.
به گفته این منابع، مشخص نیست آیا نیما عربان در طول بازداشت به وکیل مستقل دسترسی داشته یا خیر. همچنین هیچ اطلاعات شفافی درباره وضعیت پرونده، شعبه رسیدگیکننده یا زمان احتمالی دادگاه منتشر نشده است.
فعالان حقوق بشر هشدار میدهند که بلاتکلیفی طولانیمدت نوجوانان در بازداشت، میتواند آسیبهای جدی روحی و روانی برای آنان ایجاد کند.
کانون اصلاح و تربیت چه شرایطی برای نوجوانان بازداشتشده دارد؟
کانون اصلاح و تربیت در ایران محل نگهداری نوجوانان و افراد زیر ۱۸ سال عنوان میشود، اما گزارشهای متعددی از وضعیت نامناسب نگهداری، فشارهای امنیتی و محدودیتهای شدید در این مراکز منتشر شده است. فعالان حقوق کودک میگویند بسیاری از نوجوانان بازداشتشده در پروندههای سیاسی و امنیتی، در شرایطی نگهداری میشوند که تفاوت چندانی با زندانهای امنیتی ندارد.
به گفته این فعالان، نبود حمایت روانی و حقوقی مناسب برای نوجوانان بازداشتشده، آنان را در موقعیتی بسیار آسیبپذیر قرار میدهد.
چرا فعالان حقوق بشر درباره نوجوانان بازداشتشده هشدار میدهند؟
نهادهای حقوق بشری بارها نسبت به برخورد امنیتی با نوجوانان معترض هشدار دادهاند.
فعالان حقوق کودک میگویند بازداشت نوجوانان در پروندههای امنیتی، نگهداری طولانیمدت در شرایط بلاتکلیف و نبود دسترسی به حمایت حقوقی مستقل، برخلاف تعهدات بینالمللی ایران در حوزه حقوق کودک است. به گفته آنان، نوجوانان بازداشتشده باید تحت حمایت ویژه قانونی قرار بگیرند، اما در بسیاری موارد با همان سازوکارهای امنیتی و قضایی بزرگسالان مواجه میشوند.
نقض حقوق بشر؛ بلاتکلیفی و فشار بر نوجوان بازداشتشده
وضعیت نیما عربان از سوی فعالان حقوق بشر نمونهای از نقض حقوق نوجوانان بازداشتشده در ایران توصیف شده است.
